Już 23 lipca 2026 roku na platformie ARTE.tv zadebiutuje głośny film dokumentalny „Pałac Kultury. Niekochany symbol miasta” w reżyserki Jessiki Szczakiel, który rzuca zupełnie nowe, pełne emocji światło na burzliwą historię i ludzkie losy związane z najbardziej kontrowersyjnym gmaszkiem Warszawy.
Czy można oswoić budynek, który przez dekady był symbolem zniewolenia i obcej dominacji? Pałac Kultury i Nauki od ponad siedemdziesięciu lat nieustannie dzieli Polaków. Już niebawem, z okazji 71. rocznicy ukończenia jego budowy, będziemy mieli okazję spojrzeć na ten monumentalny gmach z zupełnie nowej, niezwykle intymnej perspektywy. Wszystko za sprawą głośnego dokumentu „Pałac Kultury. Niekochany symbol miasta”, który zadebiutuje na platformie ARTE.tv.
Gmach, który dzieli i łączy
Dla jednych pozostaje bolesnym przypomnieniem stalinowskiego reżimu i symbolem radzieckiej dominacji nad Polską. Dla innych – nieodłącznym, wręcz ikonicznym elementem panoramy Warszawy, bez którego trudno wyobrazić sobie tożsamość współczesnej stolicy. Pałac Kultury i Nauki to przestrzeń pełna skrajności. Choć jego fundamenty wyrastają z tragicznej i narzuconej historii, to przez dekady jego wnętrza tętniły życiem kulturalnym i społecznym. To tutaj odbywały się legendarne koncerty, spektakle i codzienne spotkania kolejnych pokoleń warszawiaków.
Właśnie tej wielowymiarowej, pełnej wewnętrznych sprzeczności historii przygląda się reżyserka Jessica Szczakiel. Jej najnowszy film dokumentalny nie skupia się jednak wyłącznie na surowej architekturze czy politycznych decyzjach. W centrum opowieści stawia ludzi – pracowników gmachu, wybitnych historyków, artystów (w tym m.in. znaną pisarkę Sylwię Chutnik) oraz zwykłych mieszkańców stolicy, którzy na przestrzeni lat nadawali monumentalnemu budynkowi całkowicie nowe, własne znaczenia.
„Byłem znienawidzony i odrzucony. Byłem prezentem, którego nikt nie chciał”
Kiedy budynek przemawia ludzkim głosem
Najbardziej oryginalnym i poruszającym zabiegiem twórców dokumentu jest oddanie głosu… samemu Pałacowi. W filmie monument staje się pełnoprawnym narratorem, który w pierwszej osobie opowiada o swoim trudnym dziedzictwie, samotności i głębokim poczuciu odrzucenia. Słowa o „prezencie, którego nikt nie chciał”, padające już na samym początku filmu, diametralnie zmieniają optykę widza. Gmach przestaje być jedynie zimną bryłą z betonu i kamienia czy symbolem wielkiej polityki. Staje się żywym świadkiem historii, niemym obserwatorem przemian ustrojowych i bohaterem targanym autentycznymi emocjami.
„Wyżej! Wyżej!” – sekrety i tragiczne kulisy budowy
Dokument przypomina również burzliwe i mało znane kulisy powstawania wieżowca. Decyzja o jego wzniesieniu zapadła bezpośrednio w Moskwie jako „dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”. Prace budowlane trwały zaledwie trzy lata (1952–1955), co na ówczesne warunki było tempem wręcz zawrotnym.
W filmie przywołano m.in. fascynującą anegdotę dotyczącą ustalania ostatecznej wysokości Pałacu. Gdy radzieccy architekci uznali, że 120 metrów w zupełności wystarczy, polscy projektanci, chcąc nadać mu jeszcze większy rozmach, mieli entuzjastycznie nawoływać pilota unoszącego specjalny balon pomiarowy nad Warszawą: „Wyżej! Wyżej!”. Ostatecznie budynek, wraz z iglicą, osiągnął imponujące 237 metrów, na długie dziesięciolecia dominując nad stolicą.
➔ PRZECZYTAJ TAKŻE: ARTE.tv możesz oglądać za darmo w aplikacji!
Twórcy filmu nie uciekają jednak od mrocznych stron tej inwestycji. Przypominają, że PKiN powstał dosłownie na gruzach przedwojennego, tętniącego życiem centrum Warszawy. Aby wygospodarować miejsce pod gigantyczny plac i gmach, bezwzględnie wyburzono ocalałe z pożogi wojennej fragmenty miejskiej zabudowy. Dokument wspomina również o cenie ludzkiej – podczas budowy życie straciło kilkunastu robotników.
Nie przegap premiery – Informacje praktyczne
- Pokaz przedpremierowy i spotkanie z reżyserką: Już 22 lipca 2026 roku widzowie będą mogli obejrzeć film w bardzo symbolicznym miejscu – w Kinotece mieszczącej się wewnątrz samego PKiN. Po seansie odbędzie się wyjątkowe spotkanie z reżyserką Jessiką Szczakiel. Wstęp na to wydarzenie jest całkowicie bezpłatny, a darmowe bilety można odbierać w kasach Kinoteki.
- Premiera online: Od 23 lipca 2026 roku film „Pałac Kultury. Niekochany symbol miasta” będzie dostępny dla każdego, bezpłatnie i na żądanie, na platformie internetowej ARTE.tv.
Szczegóły produkcji można znaleźć bezpośrednio na stronie ARTE.tv.
➔ Obserwuj nas w Google News, aby być na bieżąco!
źródło: arte.tv