Więcej niż zapylacze. Zaskakująca i brutalna prawda o roli pszczół w przyrodzie

Z okazji Światowego Dnia Pszczół media zalewają nas przypomnieniami o tym, jak ważna jest ochrona tych owadów dla światowego rolnictwa.

Słyszymy hasło: „jeśli zginą pszczoły, ludzkość umrze z głodu”. To prawda, ale zapylanie kwiatów i produkcja miodu to zaledwie wierzchołek ekologicznej góry lodowej. Pszczoły są filarem gigantycznej, niewidocznej dla nas sieci zależności. Dla jednych stworzeń są partnerami, dla innych darmową taksówką, a dla jeszcze innych – bezbronną ofiarą, na której buduje się brutalne pasożytnicze imperia.

Oto jak naprawdę wygląda ukryte życie ekosystemu, który bez pszczół runąłby jak domek z kart.

1. Pozycja w menu: Od pająków po borsuki

Pszczoły stanowią fundament diety dla ogromnej liczby drapieżników. Niektóre owady wyspecjalizowały się wyłącznie w polowaniu na nie – przykładem jest wilk pszczeli, który chwyta pszczoły miodne tylko po to, by karmić nimi swoje młode w podziemnych norach.

Z kolei pająki krabowe (nazywane również białymi pająkami śmierci) stosują podstępną taktykę: maskują się na płatkach kwiatów i czekają, aż niczego niespodziewająca się pszczoła przyleci po nektar. Pająk błyskawicznie ją uśmierca, wysysa, a następnie bezceremonialnie porzuca puste zwłoki.

Pszczołami nie gardzą też większe zwierzęta:

• Ptaki: Żołny oraz pospolite w Polsce sikory bogatki regularnie polują na latające robotnice.
• Ssak drapieżne: Lisy oraz borsuki bez wahania dewastują podziemne i naziemne gniazda, aby pożywić się tłustymi larwami oraz słodkim miodem.

2. Lokatorzy na gapę, czyli kradzione przejażdżki

Dla wielu stworzeń pszczoła to po prostu darmowy środek transportu o dalekim zasięgu. Pseudoskorpiony (niewielcy krewni skorpionów pozbawieni jadowitego ogona) chwytają pszczoły swoimi szczypcami i podróżują na nich, by oszczędzać własną energię.

Mniej delikatne są larwy chrząszczy z rodziny majkowatych. Czatują one na kwiatach na przylatującą „taksówkę”. Gdy pszczoła ląduje, larwy masowo wchodzą na jej grzbiet i podróżują prosto do gniazda. Tam intruzi bezlitośnie zjadają zapasy zgromadzonego pyłku oraz pszczele jaja. Podobnie zachowują się roztocza z rodzaju Chaetodactylus.

3. Horror rodem z filmów science-fiction

Najbardziej mroczną stroną biosfery są pasożyty i parazytoidy żerujące na pszczołach. Około 40% zwierząt na Ziemi to pasożyty, a pszczoły muszą mierzyć się z całą armią takich prześladowców.

• Bezwzględna kastracja trzmieli: Nicień Sphaerularia bombi wnika do ciał królowych trzmieli podczas ich zimowej hibernacji. Wiosną pasożyt nadyma się we wnętrzu owada, całkowicie go kastrując. Taka królowa nie założy już nowej rodziny – staje się bezwolnym zombi, którego jedynym zadaniem jest roznoszenie jaj nicienia w nowe miejsca.
• Pszczoły kukułki: Podobnie jak znany ptak, niektóre gatunki pszczół włamują się do gniazd trzmieli, przejmują nad nimi kontrolę i zmuszają obce robotnice do wychowywania swojego potomstwa.
• Rozrywające odwłok owady Stylops: Te mikroskopijne stworzenia żyją wewnątrz ciał pszczół. Gdy nadchodzi moment godowy, dorosłe osobniki dosłownie rozrywają odwłok swojego żywiciela od środka i wyskakują na zewnątrz, natychmiast go zabijając.

➔ PRZECZYTAJ TAKŻE: #CiekawiNauki online: Pszczoły pod okiem sztucznej inteligencji

Dlaczego musimy o tym wiedzieć?

Jak zauważa dr Alex Dittrich, zoolog z Uniwersytetu Nottingham Trent, bez pszczół nie stracimy wyłącznie warzyw i owoców na naszych stołach. Stracimy gigantyczną część dzikiej fauny. Jeśli populacja pszczół i trzmieli się załamie, z głodu umrą miliony wyspecjalizowanych pasożytów, drapieżników i owadów, dla których pszczele gniazda są jedynym domem i źródłem przetrwania na Ziemi.

Pszczoły to nie tylko robotnice w rolniczym biznesie – to architekci bioróżnorodności. Pamiętajmy o tym nie tylko w dniu ich święta.

źródło: Refractor | The Conversation
zdjęcie wykorzystane we wpisie z Depositphotos