Pierwszy etap dziesiątego jubileuszowego plebiscytu PWN – Młodzieżowe Słowo Roku 2025 – dobiegł końca.
W pierwszym etapie internauci zgłosili rekordową liczbę słów i wyrażeń, spośród których Jury wybrało finałowe piętnaście słów, które przechodzą do kolejnej rundy głosowania. Na głosy czekamy do 30 listopada 2025 – już wkrótce dowiemy się, które z nich zostanie tym wyjątkowym dla współczesnej komunikacji młodzieżowej.
Internauci znów udowodnili, że młodzieżowa polszczyzna potrafi zaskakiwać i bawić. Wśród zgłoszeń znalazły się zarówno słowa związane bezpośrednio z mediami społecznościowymi i kulturą TikToka, takie jak 6 7, skibidi czy brainrot, jak i wyrazy z dłuższą tradycją, np. klasa, szacun czy szponcić. Jak podkreśla Jury, tegoroczne propozycje pokazują, że dla młodych użytkowników języka liczy się przede wszystkim ekspresja, humor i poczucie wspólnoty – często ważniejsze niż treść samego słowa.
Młodziezowe Słowo Roku 2025 – definicje i znaczenie finałowych słów
Oto finałowa lista 15 słów i wyrażeń (w kolejności alfabetycznej). Definicje i przykłady użycia każdego z finałowych słów można znaleźć poniżej oraz na stronie sjp.pwn.pl/msr:
- 6 7
WARIANT: 67, 6-7, six seven, sześć siedem
DEFINICJA: idiom liczbowy o nieustalonym, kontekstowym znaczeniu (zapisywany także jako: 67, 6-7, six seven, sześć siedem) wywodzący się z utworu Skrilla „Doot Doot”; zyskał popularność dzięki wielokrotnie edytowanym klipom sportowym, zwłaszcza z udziałem koszykarza LaMelo Balla (wzrost 6’7”) oraz wiralowym nagraniom chłopca krzyczącego „six-seven” i poruszającego rytmicznie rękami w górę i dół (mem „6 7 Kid”); W zależności od kontekstu 6 7 może być żartem, sygnałem radości, wyrazem ekscytacji lub tylko podtrzymywać komunikacyjny kontakt. - OKPA
DEFINICJA: trwałe połączenie międzynarodowego wyrazu aprobaty OK oraz polskiego pożegnania pa, wymawiane jako okpa/ okejpa/ okipa lub z dodatkiem łącznika to [okejtopa/ okitopa]; Wyrażenie to jest zapisywane często bez spacji.
Komentarz [MŁ]: Istnieje kilka wyjaśnień genezy angielskiego wyrażenia OK. Być może były to inicjały Oskara Kellera, niemieckiego imigranta, kontrolera jakości w fabryce sprzed stu lat, który pisał OK na dopuszczonych towarach. Polskie pożegnanie PA ma prawdopodobnie źródło w języku dziecięcym, w którym najłatwiejsze do wymówienia spółgłoski wargowe pełnią ważną funkcję (por. papa, mama, baba). - brainrot
DEFINICJA: określenie specyficznych treści tworzonych przez użytkowników TikToka, którzy są nieustannie „podłączeni” do mediów społecznościowych. Słowo wywodzi się z języka angielskiego, gdzie oznacza ‘gnicie mózgu’ i nazywa praktykę generowania i pochłaniania treści (obrazowych lub językowych) o charakterze wyłącznie rozrywkowym, wiralowym, memicznym, niemających określonego znaczenia i celu. - skibidi
DEFINICJA: słowo pozbawione znaczenia, wyrażające jedynie emocje mówiącego. Używane, by zasygnalizować – w zależności od kontekstu – że coś jest atrakcyjne, ciekawe, śmieszne, dziwne, pokręcone, ogólnie super. - bro
DEFINICJA: ‘kolega, ziomek, bliski znajomy, prawie jak brat’. Skrót angielskiego słowa „brother”. - slay
DEFINICJA: (z ang. slay – ‘niszczyć, gromić’) świetnie, znakomicie, doskonale; określenie czegoś, co robi wrażenie albo wyrażenie podziwu dla kogoś, kto wyróżnia się atrakcyjnym wyglądem lub jakąś umiejętnością. Czasem bywa też pochwałą sposobu wykonania czegoś.
Komentarz [BCh]: Komplement najczęściej odnoszący się do atrakcyjnego wyglądu albo zachowania, spopularyzowany w piosence „Formation” Beyonce (2016 r.). Często używany w środowiskach LGBTQ+. - fr
DEFINICJA: ‘naprawdę’ (skrót od ang. for real), używane twierdząco lub ironicznie (‘no naprawdę?’), również w znaczeniu ‘zgadzam się’, czasem w formie ‘fr fr’. - szacun
DEFINICJA: skrót od słowa szacunek, używany wyłącznie w mianowniku jako samodzielna wypowiedź wyrażająca podziw i uznanie.
Komentarz [MŁ]: Słowo popularne od lat dziewięćdziesiątych, realizuje wzór pozornego odwrócenia zdrobnienia, tak jak popularne w tych samych latach szczena]. - freaky
DEFINICJA: ang. ‘dziwaczny, osobliwy, trochę przerażający’; określenie używane przez młodych ludzi do opisu czegoś dziwnego, ekscentrycznego, groteskowego lub przekraczającego normy estetyczne i społeczne. Może odnosić się do osoby, stylu, zachowania, sytuacji lub treści internetowej, która zaskakuje czymś nietypowym (por. „trochę freaky”, „freaky vibe”, „freaky girl”. - szponcić/szpont
DEFINICJA: słowo używane albo z dezaprobatą: robić coś niewłaściwego, złego, szkodliwego, igrać z czymś, wygłupiać się, cwaniaczyć, albo z podziwem: robić coś ciekawego, szalonego, organizować coś, flirtować. Występowało niegdyś także w gwarach miejskich i języku przestępczym ze znaczeniem ‘kombinować, intrygować, powodować nieporozumienia’. Rzeczownik szpont odnosi się w zależności od kontekstu do m.in. ‘zamieszania, wydarzenia, błędu lub triku’. - GOAT
DEFINICJA: ‘najlepszy/ najlepsza w jakiejś dziedzinie, ktoś niepokonany, nie do pobicia’. Słowo jest skrótem ang. Greatest Of All Time, czyli mistrz wszech czasów. Początkowo występowało w kontekstach sportowych, dziś często jest po prostu określeniem kogoś wyjątkowego, bardzo dobrego w jakiejś dziedzinie. Zapisywane czasem jako G.O.A.T., występuje także w angielskiej przymiotnikowej formie „goated” w analogicznym znaczeniu oraz w polskim zdrobnieniu „goacik”, a nawet wraz z emoji kozy (ang. goat oznacza właśnie kozę). - tuff
DEFINICJA: trudny, ciężki (ang. tough), dziś częściej ‘atrakcyjny, imponujący, fajny’, szczególnie na TikToku. Występuje w kontekstach modowych (np. ‘tuff spodnie’, ‘megatufiaste spodnie’), ale nie tylko (np. ‘giga tuff’ o nowej płycie Dawida Podsiadły). Słowo jest używane czasem także ironicznie. - klasa
DEFINICJA: wyraz aprobaty i pozytywnej oceny; występuje przede wszystkim w tytule filmików „Klasa czy obciach” zamieszczanych w mediach społecznościowych. Wartościowanie pozytywne wyrazu klasa nie jest nowe, wywodzi się prawdopodobnie od wyrażenia „pierwsza klasa”.
Komentarz [MŁ]: Rzeczownik „klasa” jest używany od połowy XX wieku jako samodzielna wypowiedź lub określenie innego rzeczownika, np. „klasa dziewczyna”. Z tych samych czasów pochodzi wartościowanie negatywne, czyli „obciach”. Funkcja wartościująca wyrazu klasa wywodzi się z połączenia: pierwsza klasa, znanego i w innych językach, np. first class. W języku niemieckim wyraz Klasse także wartościuje pozytywnie. - twin
DEFINICJA: ‘osoba, z którą czujemy silną więź i podzielamy upodobania; idealnie dopasowany partner, najlepszy przyjaciel / przyjaciółka’. Wyraz zapożyczony z języka angielskiego, gdzie oznacza ‘bliźniaka’. Może być żartobliwym synonimem slangowych określeń, takich jak „bestie”, „BBF”, „bro” czy „braciak”. - lowkey
DEFINICJA: ‘trochę, subtelnie, po cichu, do pewnego stopnia, stonowany’. Zapożyczenie z angielskiego, gdzie oprócz low-key istnieje także potoczne high-key ‘intensywny’. Używany do wyrażania powściągliwych, stonowanych opinii. Oba połączenia angielskie pochodzą z terminologii fotograficznej i muzycznej.
Powyższe wyrazy i wyrażenia zostały wyłonione spośród najczęściej zgłaszanych propozycji, spełniających wszystkie kryteria regulaminowe.
W skład Jury plebiscytu wchodzą językoznawcy specjalizujący się w młodzieżowej polszczyźnie:
- prof. dr hab. Anna Wileczek (przewodnicząca, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach),
- prof. dr hab. Marek Łaziński (Uniwersytet Warszawski),
- prof. dr hab. Ewa Kołodziejek(Uniwersytet Szczeciński),
- Bartek Chaciński, zastępca redaktora naczelnego „Polityki”.
Jurorów wspiera doradczy zespół młodzieżowy z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży oraz przedstawiciele PWN.
Komentarze Jury: o sensie, stylu i słowotwórczej fantazji młodych
Jak zauważa przewodnicząca Jury, współczesny język młodych coraz częściej odchodzi od przekazywania konkretnych treści na rzecz ekspresjiemocji i wspólnotowego doświadczenia. „W epoce nadmiaru informacji to emocje są walutą komunikacyjną. Młodzi nie potrzebują narracji – wystarczy wspólny vibe, rytm, gest lub słowo-klucz.” – mówi prof. Anna Wileczek.
Profesor Łaziński zwraca uwagę, że w tegorocznym zestawieniu znalazło się kilka słów o długiej tradycji w języku polskim: „Wśród słów finałowych plebiscytu 2025 są słowa polskie (poza OK); klasa, szacun, szpont/szponcić oraz OK i pa (w złożeniu OKPA), co jest szczególnie istotne w zalewie slangowej angielszczyzny. ”
Zdaniem Bartka Chacińskiego, w języku młodych wciąż silna jest estetyka mody i stylu (tuff, outfit, swag), język TikToka coraz bardziej skupia się na wyrażaniu estetyki, nastroju i autoekspresji, a nie na precyzyjnym opisie rzeczywistości.
Profesor Ewa Kołodziejek zwraca uwagę na wyjątkową kreatywność młodych użytkowników języka: „Szponcić bądź szpącić może być użyte z dezaprobatą: ‘robić coś niewłaściwego, złego, szkodliwego, igrać z czymś, wygłupiać się, cwaniaczyć’. Ale może być też wyrazem podziwu: ‘robić coś ciekawego, szalonego, organizować, flirtować’.”
Głosowanie trwa!
Na ulubione słowo roku można głosować do 30 listopada 2025 r. (do godz. 23:00) na stronie sjp.pwn.pl/msr.
Wyniki jubileuszowej, dziesiątej edycji plebiscytu PWN poznamy w grudniu 2025 roku.
Mecenasami Głównymi 10. edycji Młodzieżowego Słowa Roku są ORLEN oraz PKO Bank Polski. Mecenasami są firmy: Apart, Local Heroes oraz marki Oxford, Pelikan i Polska Organizacja Turystyczna. Partnerem wspierającym jest Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
➔ Obserwuj nas w Google News, aby być na bieżąco!
źródło: PWN